Social Icons

Παρασκευή, 11 Αυγούστου 2017

Γεράσιμος Ρηγάτος: Αυγουστέλες και μερομήνια


Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ

Μήνας Αύγουστος, ο καλός μήνας, και το παρόν είναι για πολλούς αγχωτικό, καταθλιπτικό ή οδυνηρό. Δεν μπορούμε και δεν πρέπει να αποσπασθούμε από την πραγματικότητα. Μπορούμε όμως να ξεφύγουμε για λίγο από τα βιώματα και να (επαν)έλθουμε σε μνήμες αλλοτινές, όταν ο κόσμος ήταν (ή φάνταζε) απλός. Μιλάμε με τον Γεράσιμο Ρηγάτο, πανεπιστημιακό, ιατρό, συγγραφέα, λαογράφο.

– Η αυγουστέλα; 

Ας αρχίσουμε από κάποιες λέξεις, που είναι απόλυτα συνδεδεμένες με τον Αύγουστο, όπως λ.χ. η αυγουστέλα, το σύκο που ωριμάζει αυτό το μήνα.
Επίσης ο αυγουστιάτης, ποικιλία σταφυλιού του μήνα. Να θυμηθούμε και το αυγουστιάτικο φεγγάρι, πριν πάμε στους αυγουστιάτικους κολιούς. Οσο για τα αυγουστιάσματα, είναι όρος της λαϊκής ιατρικής που δηλώνει εξανθήματα και δερματικές βλάβες που προκαλούνται από τον ήλιο τις πρώτες ημέρες του Αυγούστου.

-Αύγουστε  καλέ μου μήνα;

Ο Αύγουστος είναι μήνας αγαπητός στον κόσμο. Χαρακτηριστική είναι η παροιμία που τον καλοδέχεται: «Αύγουστε καλέ μου μήνα, νασουν δυο φορές το χρόνο», ή και τρεις! Αλλωστε, χαρακτηρίζεται και ως «ο μήνας που τρέφει τους έντεκα», τους άλλους μήνες του χρόνου, με την πλούσια σοδειά και τα κέρδη που αφήνει. Μερικές φορές τον Αύγουστο έχουμε εκδηλώσεις ενός πρώιμου φθινοπώρου. Λένε τότε «Ο Αύγουστος επλάκωσε, η άκρα του χειμώνα». Ή λένε, συνδυάζοντάς το με αντίστοιχα φαινόμενα τον Μάρτη, «Από Μάρτη καλοκαίρι κι από Αύγουστο χειμώνα». 

Όμως η κατάσταση σύντομα επανέρχεται στην αναμενόμενη ισορροπία και η φράση αναιρείται με άλλη: «Ούτε ο Μάρτης καλοκαίρι, ούτε ο Αύγουστος χειμώνας». Ορισμένες παροιμίες συνδυάζονται και με διατροφικές υποδείξεις, το μήνυμα των οποίων αποκτά και μεταφορική σημασία: «Κάθε πράγμα στον καιρό του κι ο κολιός τον Αύγουστο». Ομως εκτός από τον κολιό, τον Αύγουστο «είναι παχιές κι οι μύγες», που δείχνει απαξίωση καθώς και τη συχνά ανώφελη αναμονή.Υπάρχει και μία τουλάχιστον παροιμία με υγειονομική σημασία, που λέει «Περί της υγείας σου τον Αύγουστον ερώτα». Αυτή όμως θα τη σχολιάσουμε μαζί με άλλα υγειονομικά ζητήματα του Αυγούστου.

-Οι δρίμες του Αυγούστου;

Θεωρούνται βλαβερές ημέρες. Υπάρχουν κατά τόπους πολλές διαφορές για τις σχετικές λαϊκές πίστεις, που θεωρούσαν τις δρίμες ελάσσονες κακοποιούς δυνάμεις ή οντότητες. Αν αυτές τις μέρες έπλεναν ρούχα, έβρισκαν σ’ αυτά φθορές. Οσοι λούζονταν έχαναν τρίχες από τα μαλλιά τους, όσοι πλένονταν έβγαζαν εξανθήματα, όσοι έμπαιναν στ’ αμπέλια ή έκαναν αγροτικές εργασίες πάθαιναν ζημιές.

-Τα μερομήνια;

Αντίθετα από τις δρίμες πολλοί εξακολουθούν να υπολογίζουν τα μερομήνια. Τοποθετούνται χρονικά επίσης από 1 έως 6 Αυγούστου ή, σύμφωνα με άλλους, από 1 έως 12 του μήνα. Είναι αντικείμενο της λαϊκής μετεωρολογίας. Σύμφωνα με τις κρατούσες πίστεις, στην περίπτωση του εξαήμερου υπολογισμού κάθε μέρα αντιπροσωπεύει δύο μήνες. Το πρωί της μέρας τον ένα και το απόγευμα τον αμέσως επόμενο. Στη δωδεκαήμερη αντίληψη κάθε μέρα αντιπροσωπεύει ένα μήνα. Η λεπτομερής παρατήρηση των καιρικών φαινομένων (πιστεύεται ότι) δίνει μετεωρολογικές προβλέψεις για τον επόμενο χρόνο.

-Η παροιμία που αναφέραμε «Περί της υγείας σου τον Αύγουστον ερώτα»;

Δείχνει ότι ο μήνας παρέχει τις ενδείξεις για την υγεία ενός ανθρώπου για αρκετούς επόμενους μήνες. Οι υψηλές θερμοκρασίες, η αδυναμία ορθής συντήρησης των τροφίμων, οι αλλοιώσεις τους, οι μολύνσεις τους, ο πολλαπλασιασμός των εντόμων, τα κουνούπια και η ελονοσία την οποία μετέφεραν και πολλά άλλα καθόριζαν την υγεία των ανθρώπων για τους επόμενους μήνες. Η μεγάλη ηλιοφάνεια και οι αγροτικές εργασίες στον ήλιο ήταν υπεύθυνα για πολλές ηλιάσεις, ενώ η ακμή των ερπετών συνεπαγόταν και αρκετά δαγκώματα φιδιών.

-Τα πανηγύρια;

Από τις γιορτές και τα πανηγύρια του Αυγούστου πολλά, εκτός από τον εορταστικό ή τον εμπορικό χαρακτήρα, ενσωματώνουν και υγειονομικά χαρακτηριστικά. Στις 16 Αυγούστου στην Κεφαλονιά γιορτάζεται και ο Αγιος Γεράσιμος και ο τόπος αποτελεί σημείο συνάντησης κάθε τύπου ψυχασθενών από όλη την Ελλάδα. Διεγερτικοί άρρωστοι καθηλώνονται για να «περάσει από πάνω τους ο Αγιος», που εξυμνείται ως «πληγή δαιμόνων ανίατος» και ως «δαιμόνων […] φοβερός διώκτης». Οι ίδιοι οι ασθενείς (υποτίθεται οι δαίμονες που τους έχουν καταλάβει) τον αποκαλούν «Καψάλη», γιατί τους «καψαλίζει» περνώντας από πάνω τους.

 Στις 29 Αυγούστου γιορτάζεται η «Αποτομή της κεφαλής Ιωάννου του Προδρόμου», που λέγεται και «Ριγολόγος», γιατί οι δήμιοι μετά τον αποκεφαλισμό του άρχισαν να τρέμουν. Ετσι, ο Αγιος Ιωάννης έγινε ο προστάτης των ελονοσούντων, που εμφάνιζαν ρίγος με τον πυρετό. Οσοι σέβονταν το μαρτύριό του δεν έπιαναν μαχαίρι τέτοια μέρα. Ακόμα και το ψωμί το έκοβαν με το χέρι. Επίσης δεν έκοβαν καρπούζι ή πεπόνι, επειδή το σχήμα τους προσομοιάζει με το κεφάλι και δεν έτρωγαν κόκκινο σταφύλι γιατί το χρώμα του θύμιζε το χρώμα του αίματος. Μαρτυρίες από την Κρήτη βεβαιώνουν ότι απέραντος ήταν ο σεβασμός προς τον Αγιο Ιωάννη των Τουρκοκρητικών που, βεβαίως, έπασχαν και αυτοί από ελονοσία. Αναφέρεται μάλιστα πως ξέσματα από την Αγία Τράπεζα του ναού του Αη Γιάννη στις Αρχάνες ήταν, τότε, περιζήτητα μεταξύ των Οθωμανών.

-Της Αγίας Ζώνης; 

Ο μήνας τελειώνει στις 31 με τη γιορτή της Αγίας Ζώνης, για την οποία φημολογούνταν θεραπευτικές παρεμβάσεις από τον 9ο αιώνα. Επειδή όμως η Ζώνη δεν είναι προσιτή, παίρνουν νήμα στο μήκος της και με αυτό μεταφέρουν τη θαυματουργή της δράση στην πονεμένη μέση ενηλίκων ή στα μέλη παιδιών.

Τώρα, θα ρωτήσετε, γιατί τα γράφω όλα αυτά; Οχι μόνο για να τα θυμόμαστε ως δείγματα του λαϊκού μας πολιτισμού. Αλλά και γιατί, όπως εξελίσσεται το «εθνικό» μας «σύστημα υγείας», μπορεί να τα ξαναχρειαστούμε…

Δεν υπάρχουν σχόλια :

Δημοσίευση σχολίου

ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗ:

Τα μηνύματα που δημοσιεύονται στο χώρο αυτό εκφράζουν τις απόψεις των αποστολέων τους. Το STILIDA NEWS δεν υιοθετεί καθ' οιονδήποτε τρόπο τις απόψεις αυτές. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει την γνώμη του, όποια και να είναι αυτή.
Δεν πρόκειται να λογοκρίνεται κανένα σχόλιο που θα περιλαμβάνει καλοπροαίρετη κριτική ή θα διορθώνει κάποιο δικό μας σφάλμα.Τα συκοφαντικά, υβριστικά, απειλητικά, εκβιαστικά, ρατσιστικά ή κοινωνικού αποκλεισμού μηνύματα θα διαγράφονται.
ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΣΑΣ ΘΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΕΙ ΤΟ ΣΥΝΤΟΜΟΤΕΡΟ ΔΥΝΑΤΟ.
Απαντήσεις από τον διαχειριστή μόνο στα επώνυμα σχόλια.

Φόρμα επικοινωνίας

Όνομα

Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο *

Μήνυμα *


Για τους αναγνώστες

Τα αναγραφόμενα από τους αναγνώστες δεν εκφράζουν τις απόψεις του διαχειριστή του STILIDA NEWS και φέρουν οι ίδιοι την ευθύνη των όσων γράφουν. Τα συκοφαντικά, υβριστικά, απειλητικά, εκβιαστικά, ρατσιστικά ή κοινωνικού αποκλεισμού μηνύματα θα διαγράφονται. Σε περίπτωση που μας διαφύγει κάποιο από τα μηνύματα αυτά παρακαλούμε τον ή τους θιγόμενους να μας ενημερώσουν στη διεύθυνση gkordis@hol.gr για να διαγραφεί.

ΚΥΡΙΩΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΟΝΤΑΙ ΤΑ ΕΠΩΝΥΜΑ ΣΧΟΛΙΑ

Η αναδημοσίευση δε ενός άρθρου δεν συνεπάγεται και την υιοθέτηση του περιεχομένου του από το "STILIDA NEWS"






Ο διαχειριστής

Βουλή

Ακολουθήστε μας στο Facebook
Powered by: Internetsmash
 
Google Analytics Alternative